Urlop wypoczynkowy – wymiar, przeliczanie i FAQ

W tym wpisie dowiesz się o:

  • wymiarze urlopu wypoczynkowego,
  • nabywaniu prawa do urlopu,
  • sposobach przeliczania urlopu w przypadku zakończenia pracy.

Na końcu znajdziesz również najczęściej zadawane pytania z zakresu urlopu wypoczynkowego.

Urlop wypoczynkowy, czyli płatna nieobecność w pracy, przysługuje osobom zatrudnionym na umowie o pracę, niezależnie od rodzaju tej umowy (umowa na czas nieokreślony, określony, na zastępstwo, na okres próbny itd.) Co do zasady urlop powinien być wykorzystany w terminie dogodnym zarówno dla pracownika jak i pracodawcy, na podstawie obopólnej zgody.

Wymiar urlopu wypoczynkowego

Dwa podstawowe wymiary urlopu to:

  • 20 dni rocznie (20 dni*8h)
  • 26 dni rocznie (26 dni*8h)

Wymiar 20 dni przysługuje pracownikom, których staż pracy jest krótszy niż 10 lat. Do stażu pracy, oprócz okresu zatrudnienia na umowę o pracę, wliczany jest również okres nauki. Za ukończenie poniżej wymienionych szczebli edukacji nalicza nam się staż pracy do uprawnień urlopowych:

  • zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki – nie więcej jednak niż 3 lata,
  • średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki – nie więcej jednak niż 5 lat,
  • średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych – 5 lat,
  • średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata,
  • szkoły policealnej – 6 lat,
  • szkoły wyższej ( ten sam okres za studia licencjackie, inżynierskie, magisterskie)– 8 lat.

Z tej racji ważne jest aby dostarczyć pracodawcy kopie świadectw, szkolnych, dyplomów oraz świadectw pracy na początku zatrudnienia. Uwaga: powyższe okresy się nie sumują. Jeśli jesteś absolwentem szkoły ogólnokształcącej oraz studiów wyższych, to otrzymujesz po prostu 8 lat do stażu pracy.

Wymiar 26 dni przysługuje w przypadku stażu pracy dłuższego niż 10 lat.

Wymiar urlopu jest proporcjonalnie przeliczany do wymiaru etatu, jeżeli pracownik jest zatrudniony na niepełny etat. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się zawsze w górę do pełnego dnia.

Nabywanie prawa do urlopu wypoczynkowego

Pierwszy rok zatrudnienia na umowę o pracę

Jeśli pracujesz po raz pierwszy w życiu na umowę o pracę to prawo do urlopu w wymiarze 1.66667 dnia (20 dni / 12 miesięcy = 1.66667 dnia, w zaokrągleniu 2 dni) nabywasz po każdym przepracowanym miesiącu. W praktyce podczas pierwszych miesięcy zatrudnienia nie korzysta się z urlopu wypoczynkowego, a pracodawca, który planuje związać się z daną osobą na dłużej udziela czasem takiego urlopu z nawiązką w kolejnych miesiącach zatrudnienia.

Kolejny rok zatrudnienia na umowę o pracę

Jeśli pierwszą pracę na umowę o pracę podjąłeś w 2018 roku (niezależnie czy w styczniu czy w grudniu) to od 1 stycznia 2019 nabywasz prawo urlopowe z góry na cały rok, a nie jak wcześniej po każdym przepracowanym miesiącu. Analogicznie w kolejnych latach – na początku roku kalendarzowego masz do dyspozycji całą pulę urlopową (20 lub 26 dni). Jeśli pracujesz na umowę na czas określony, która kończy się w trakcie roku to wymiar urlopu zostanie proporcjonalnie przeliczony.

Przeliczanie urlopu w przypadku wypowiedzenia umowy

W przypadku końca współpracy z danym pracodawcą , pracodawca ten jest zobowiązany odpowiednio rozliczyć należny urlop. W okresie wypowiedzenia to pracodawca dysponuje urlopem pracownika i to wyłącznie do pracodawcy należy decyzja o tym czy i w jakim wymiarze urlop ten zostanie przyznany.

Jak obliczyć ile urlopu zostało do wykorzystania?

Wymiar urlopu podziel przez 12 miesięcy i pomnóż razy liczbę miesięcy przepracowaną u danego pracodawcy. Wynik zaokrąglamy w górę do pełnych dni. Jeżeli posiadasz niewykorzystany urlop z poprzedniego roku dodaj te dni do otrzymanego wyniku.

Przykład
Twoja umowa kończy się z dniem 31 lipca 2018. Posiadasz uprawnienie do 26 dni urlopu rocznie. Z poprzedniego roku zostało Ci 3 dni urlopu. Wykorzystałeś 7 dni urlopu.

26 dni/12 miesięcy*7 miesięcy (styczeń- lipiec)=15.16=16 dni (zawsze zaokrąglamy w górę)

Na 2018 rok u tego pracodawcy przysługuje Ci 16 dni. Posiadasz jeszcze 3 dni z zeszłego roku, czyli łącznie 19 dni. Wykorzystałeś 7 dni, czyli zostaje 12 dni, które musisz odebrać w formie dni wolnych lub otrzymasz za nie ekwiwalent pieniężny z ostatnią wypłatą.

Urlop zaległy

Urlop wypoczynkowy powinien zostać wykorzystany w roku kalendarzowym, w którym nabyliśmy do niego prawo. Często jednak pracownicy nie wykorzystują całego urlopu i przechodzi on na rok kolejny. Musi on być wykorzystany przed 30 września roku kolejnego. Pracodawca może udzielić pracownikowi zaległego urlopu nawet jeżeli pracownik nie wyraża na to zgody.

FAQ

  1. Czy urlop na żądanie (4 dni) to dodatkowy urlop? Nie. Urlop ten można wykorzystać w innym trybie, bez wcześniejszego planowania, ale pula tych dni pokrywa się z pulą 20 lub 26 dni wymiaru urlopowego (nie 20+4 lub 26+4).
  2. Co jeżeli u danego pracodawcy wykorzystałem więcej dni niż należne i odchodzę z pracy w trakcie roku? Twój pracodawca odnotuje ten fakt na świadectwie pracy i u kolejnego pracodawcy w tym samym roku kalendarzowym otrzymasz odpowiednio mniej urlopu wypoczynkowego.
  3. Prowadziłem własną działalność. Czy ten okres wlicza się do stażu pracy przy nabywaniu prawa do urlopu? Nie. Do wymiaru urlopowego wlicza się jedynie umowa o pracę lub jej odpowiednik z zagranicy (np. P45 z Wielkiej Brytanii).
  4. Pracodawca wysyła mnie na przymusowy 14 dniowy urlop, pomimo tego, że moją preferencją jest wykorzystanie tego urlopu w dwóch osobnych okresach, po tygodniu. Czy pracodawca ma prawo zmusić mnie do takiego urlopu? Tak, zgodnie z kodeksem pracy pracownik ma niezbywalne prawo do nieprzerwanego urlopu w wymiarze minimum 14 dni w roku. Nie musi być to 14 dni samego urlopu, do tych dni wliczane są święta/weekendy itd.